Gevolgen van obesitas: wat doet extra gewicht met je lichaam?
Je loopt de trap op naar de slaapkamer en merkt dat je even op adem moet komen. Na een wandeling voel je je knieën. Je slaapt niet zo lekker en bent overdag vaak moe. En dan hoor je bij de huisarts ook nog dat je bloeddruk of bloedsuiker wat aan de hoge kant is.
Herken je dit? Veel mensen met obesitas merken de gevolgen eerst in kleine dingen. Toch kan extra gewicht op den duur grote invloed hebben op je gezondheid. Het goede nieuws: je kunt er veel aan doen. En daarbij sta je er niet alleen voor. Wat dat het niet gemakkelijk is, dat begrijpen wij maar al te goed.
Vergoede hulp bij overgewicht en obesitas
Bij Fysiopark kun je terecht voor de Gecombineerde Leefstijlinterventie (GLI). Ontdek hoe GLI/CooL je stap voor stap helpt om gezonder te leven, vergoed vanuit de basisverzekering.
Wat is obesitas?
Obesitas is ernstig overgewicht. Je lichaam heeft dan zoveel vet opgeslagen dat het je gezondheid kan schaden. Artsen zien obesitas als een chronische aandoening, net als bijvoorbeeld hoge bloeddruk. Het heeft dus niets te maken met een gebrek aan wilskracht.
Of je overgewicht of obesitas hebt, meet je meestal met de BMI (Body Mass Index). Dat is je gewicht in kilo’s gedeeld door je lengte in meters in het kwadraat.
Het verschil tussen overgewicht en obesitas
Bij een BMI tussen 25 en 30 spreken we van overgewicht. Vanaf een BMI van 30 heb je obesitas. Iemand van 1,70 meter en 90 kilo heeft bijvoorbeeld een BMI van ongeveer 31.
De BMI zegt alleen niet alles. Spieren wegen namelijk ook zwaar. Daarom kijken zorgverleners ook naar je buikomvang. Vet rond je buik en organen is extra ongunstig voor je hart en je bloedsuiker. Bij een buikomvang vanaf 88 centimeter (vrouwen) of 102 centimeter (mannen) is je gezondheidsrisico hoger.
Overgewicht en obesitas in Nederland
Je bent zeker niet de enige. Volgens cijfers van het CBS had in 2024 de helft van alle volwassenen in Nederland overgewicht. Ongeveer 1 op de 6 volwassenen had obesitas. Dat aantal blijft stijgen: begin jaren tachtig had nog maar 1 op de 20 volwassenen obesitas.
Dat heeft gevolgen voor de hele samenleving. Denk aan hogere zorgkosten, meer ziekteverzuim en een grotere kans om arbeidsongeschikt te raken. Juist daarom is er inmiddels goede, vergoede hulp beschikbaar.
Wat zijn de gevolgen van obesitas voor je lichaam?
Extra vetweefsel is niet alleen extra gewicht. Vooral buikvet maakt stoffen aan die kleine ontstekingen in je lichaam veroorzaken. Daarnaast moeten je hart, longen en gewrichten harder werken.
De Nederlandse richtlijn voor overgewicht en obesitas laat zien hoe groot de risico’s zijn. Hieronder zie je hoeveel groter de kans op een aantal aandoeningen is bij obesitas, vergeleken met een gezond gewicht.
| Aandoening | Mannen met obesitas | Vrouwen met obesitas |
|---|---|---|
| Diabetes type 2 | ruim 6 keer zo groot | ruim 12 keer zo groot |
| Hartziekte (kransslagaders) | bijna 2 keer zo groot | 3 keer zo groot |
| Hoge bloeddruk | bijna 2 keer zo groot | bijna 2,5 keer zo groot |
| Beroerte | 1,5 keer zo groot | 1,5 keer zo groot |
Diabetes type 2
Diabetes type 2 is een van de belangrijkste gezondheidsrisico’s bij obesitas. Bij obesitas reageert je lichaam minder goed op insuline, het hormoon dat suiker uit je bloed naar je spieren brengt. Je bloedsuiker blijft daardoor te hoog. Op den duur kan dat je ogen, nieren, zenuwen en bloedvaten beschadigen.
Hart en bloedvaten
Bij obesitas moet je hart vaak harder werken. Ook stijgen vaak je bloeddruk en cholesterol. Daardoor neemt de kans op een hartinfarct, hartfalen en een beroerte toe.
Knieën, heupen en rug
Bij iedere stap dragen je knieën en heupen je lichaamsgewicht. Door extra gewicht kan het kraakbeen in je gewrichten sneller slijten. Mensen met obesitas hebben ruim vier keer zo vaak een nieuwe knie of heup nodig.
In onze praktijk zien we regelmatig hoe mensen hierdoor in een vicieuze cirkel terechtkomen. Kniepijn maakt bewegen lastiger, waardoor je minder beweegt en het gewicht weer toeneemt.
Ademhaling en slaap
Obesitas vergroot de kans op astma en slaapapneu. Bij slaapapneu stopt je ademhaling ’s nachts steeds even. Je slaapt slecht en bent overdag moe. En wie moe is, vindt het lastiger om gezonde keuzes te maken.
Andere gevolgen
Obesitas hangt ook samen met een grotere kans op een aantal andere aandoeningen. Denk bijvoorbeeld aan:
- verschillende soorten kanker, zoals darm-, nier- en baarmoederkanker;
- leververvetting en galstenen;
- maagzuur (reflux);
- urineverlies;
- moeite met zwanger worden en meer kans op complicaties tijdens de zwangerschap.
Wat doet obesitas met je mentale gezondheid?
Obesitas heeft niet alleen gevolgen voor je lichamelijke gezondheid, ook mentaal kan het veel met je doen. Volgens de Nederlandse richtlijn voor overgewicht en obesitas heeft 20 tot 50 procent van de volwassenen met overgewicht of obesitas last van een depressie. Die relatie werkt twee kanten op. Overgewicht kan bijdragen aan somberheid, terwijl somberheid het ook lastiger kan maken om op gewicht te blijven.
Daarnaast krijgen veel mensen met obesitas te maken met vooroordelen. Dat gebeurt op het werk, op school en soms zelfs in de zorg. Dat doet pijn en zorgt er soms voor dat mensen minder snel hulp vragen.
In het dagelijks leven merk je de gevolgen vaak ook:
- je bent sneller moe of buiten adem;
- je hebt meer pijn in je rug, knieën of voeten;
- sporten of spelen met (klein)kinderen kost meer moeite;
- je voelt je minder zeker over je lichaam.
Vergoede begeleiding: GLI bij Fysiopark Uden
Herken je een aantal van deze gevolgen bij jezelf? Dan wil je daar natuurlijk graag iets aan doen. Niet alleen voor je gezondheid op de lange termijn, maar vooral om weer lekker in je vel te zitten. Met minder pijn, een betere nachtrust en meer energie voor de dingen die je leuk vindt. Daar hoef je geen grote stappen voor te zetten: ook kleine, haalbare veranderingen maken al verschil.
Je leefstijl blijvend veranderen is niet gemakkelijk. Zeker als je er alleen voor staat. Gelukkig hoeft dat ook niet. Daarvoor is de Gecombineerde Leefstijlinterventie (GLI) bedoeld. Dit is een erkend programma voor mensen met overgewicht of obesitas, vergoed vanuit de basisverzekering. Je volgt bij Fysiopark het GLI CooL-programma samen met een vaste groep deelnemers, waarin je ervaringen deelt en elkaar motiveert, met daarnaast persoonlijke begeleiding van een ervaren leefstijlcoach. We kijken samen met jou naar je hele leefstijl: voeding, beweging, slaap, ontspanning en de gewoontes die daarbij horen.
Hoe ziet de begeleiding eruit?
- Het programma duurt 2 jaar: eerst een behandelfase, daarna een onderhoudsfase waarin je steeds zelfstandiger verdergaat;
- je hebt individuele gesprekken met de leefstijlcoach en bijeenkomsten in een groep;
- jij bepaalt je eigen doelen, de coach helpt, motiveert en denkt mee;
- je werkt in kleine, haalbare stappen aan gewoontes die je ook over een jaar nog volhoudt
Omdat we een fysiotherapiepraktijk zijn, kun je bij ons ook terecht als bewegen lastig is door pijn of een aandoening. Samen zoeken we een vorm van bewegen die bij je past.
Heb ik obesitas en kom ik in aanmerking voor GLI?
GLI is bedoeld voor volwassenen met overgewicht of obesitas en een verhoogd gezondheidsrisico. Het RIVM noemt hiervoor een aantal voorwaarden.
Denk bijvoorbeeld aan:
- een BMI tussen 25 en 35 in combinatie met een grote buikomvang;
- een BMI tussen 25 en 35 in combinatie met een aandoening zoals diabetes type 2, hart- en vaatziekten, artrose of slaapapneu;
- een BMI van 35 of hoger.
Je hebt een verwijzing nodig van je huisarts of specialist. GLI wordt dan volledig vergoed vanuit de basisverzekering en gaat niet van je eigen risico af.
Benieuwd of de GLI bij jou past?
Herken je de gevolgen van overgewicht of obesitas bij jezelf en wil je daar graag iets aan doen? Neem gerust contact met ons op. Samen kijken we of GLI/CooL bij jouw situatie past en welke stappen jou helpen om weer lekker in je vel te zitten.
Huisarts of verwijzer? U kunt patiënten die voldoen aan de GLI-criteria verwijzen naar Fysiopark in Uden. Neem gerust contact op voor verdere afstemming.
Jan Bout
Fysiotherapeut
Manueel therapeut
Extended Scope Specialist
Leefstijlcoach
